28°C
Bolu HAVA DURUMU28°C Parçalı Bulutlu
BİZE ULAŞIN info@dortdivanortakoy.com

Cuma Sohbeti

Dörtdivan Ortaköy Köyü

İslam Ahlakı [ Cuma Sohbetleri ]

- +
İslam Ahlakı [ Cuma Sohbetleri ]

İSLAM AHLAKI[1]

 

Hayırlı Cumalar… Bu hafta ki sohbetimiz İslam Ahlakı ve Kuran Ahlakıdır.

“Ahlak” “hulk” kelimesinin çoğuludur. “Hulk“, din, tabîat, huy, karakter, seciye, hal ve hareket anlamlarına gelir.

“Ahlak”, “halk”, “mahluk” ve “hâlik” aynı kökten türeyen kelimelerdir. İnsanın fiziki yapısı için “halk“, manevi yapısı için “hulk” kelimesi kullanılmıştır. [2]

Edep, terbiye, birr, takva, sıdk, istikamet ,amel-i salih, hayr, maruf, ihsan kelimeleri eş anlamda; ayıp, fuhş, münker, zulüm, bağy, seyyie, israf, fısk, fücur, nifak, fesat, günah ve yasak kavramları zıt anlamda “ahlak” kavramının mana alanını oluşturur.

Ahlak“, Hz. Muhammed (a.s.)’a peygamberlik verilmesi ve Kur’ân’ın indirilmesiyle kullanılmaya başlayan İslâmî bir kavramdır. Câhiliyye döneminde Arap toplumunda bu kelime kullanılmamıştır.

Ahlak“; insandaki iyi ve kötü huyları, fazîlet ve rezîletleri ifade eder. Dolayısıyla ahlak “iyi ve kötü olmak üzere iki kısma ayrılır:

  1. a) İyi ahlak; Kur’ân’a, Sünnete ve akl-ı selîme uygun olan söz, fiil ve davranışlardır. Abdullah ibn Mubârek iyi ahlakı şöyle tanımlamıştır:

هو بسط الوجه و بذل المعروف و كف الاذى

Güler yüzlü olmak, insanlara çok iyilikte bulunmak, onlara eza ve sıkıntı veren şeyleri yok etmektir.”[3]

  1. b) Kötü ahlak ise; Kur’ân’a, Sünnete ve akl-ı selîme uygun olmayan söz, fiil ve davranışlardır.

İslam ahlakı,Kur’ân ve Sünnet temeline dayanır Kur’ân’ı bize tebliğ edip sözlü ve uygulamalı olarak açıklayan Peygamberimiz (a.s.)’dır. Peygamberimiz her konuda olduğu gibi Kur’ân konusunda da en güzel örnektir. Kur’ân-ı Kerîm’de Peygamberimizin büyük bir ahlak üzere olduğu bildirilmektedir:

 و انك لعلى خلق عظيم 

“(Ey Peygamberim!) Sen büyük bir ahlak üzeresin” (Kalem, 68/4).

KUR’ÂN AHLAKI

Yüce Allah’ın övgüsüne mahzar olan Peygamberimizin ahlakı ne idi? Saîd b. Hişâm Hz. Aişe validemize Allah’ın elçisinin ahlakını sormuş o da ‘Sen Kur’ân okumuyor musun’ demiş. “Evet’ demesi üzerine

فان خلق رسول الله كان القران  Rasulüllah’ın ahlakı Kur’ân idi‘ demiş[4] ve

و انك لعلى خلق عظيم  ayetini okumuştur. [5] Başka bir rivayette

ما كان احد احسن خلقا من رسول الله ما دعاه احد من الصحابة و لا من اهل بيته الا قال لبيك و لذلك قال الله و انك لعلى خلق عظيم  

 Rasulüllah’tan daha güzel ahlaklı hiç kimse yoktur. Sahabeden ve ev halkından herhangi biri onu çağırdığı zaman o ‘buyur’ demiştir, güzel ahlakı sebebiyle Allah ona, ‘(Ey Peygamberim!) Sen büyük bir ahlak üzeresin’ buyurmuştur” demiştir.[6]

Peygamberimiz (a.s.), en güzel ahlaka sahip idi.[7] Onun tebliğ ettiği hak din kemale erdiği gibi[8] güzel ahlak da onunla kemale ermiştir. O şöyle buyurmuştur:

انما بعثت لاتمم مكارم الاخلاق

Ben ancak güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim.” [9]

Peygamberimiz (s.a.v.) ahlaka çok önem vermiş;

اللهم كما احسنت خلقي فاحسن خلقي

Allah’ım! Yaratılışımı güzel yaptığın gibi ahlakı mı da güzel yap.[10]

اللهم اهدني لاحسن الاعمال و احسن الاخلاق لا يهدي لاحسنها الا انت و قني سيئ الاعمال و سيئ الاخلاق لا يقي سيئها الا انت

…Allah’ım! Beni amellerin en iyisine ve ahlakın en iyisine ilet. Amel ve ahlakın en iyisine ancak sen hidâyet edebilirsin. Amellerin kötüsünden ve ahlakın kötüsünden beni koru. Amel ve ahlakın kötüsünden ancak sen koruyabilirsin.[11]

اللهم اني اعوذ بك من الشقاق و النفاق و سوء الاخلاق

Allah’ım! Ayrılıktan, iki yüzlülükten ve ahlakın kötüsünden sana sığınırım.[12] diye dua etmiştir.

İnsanları ahlaklı olmaya çağırmış ve;

ان من احبكم الي و اقربكم مني مجلسا يوم القيامةاحاسنكم خلقا

Sizin bana en sevimli olanınız ve kıyamet gününde bana en yakın olanınız ahlakı en güzel olanınızdır”[13]

ان من اخيركم احسنكم خلقاSizin en hayırlınız ahlakı en güzel olanınızdır[14] ve

ما شيئ اثقل في ميزان المؤمن يوم القيامة من خلق حسن

Kıyamet gününde müminin mizanında güzel ahlaktan daha ağır hiç bir şey yoktur…”[15]

عليك بحسن الخلق فان احسن الناس خلقا احسنهم دينا

“Güzel ahlaka sarıl. Çünkü insanların ahlak bakımından en iyi olanları  dindarlığı en iyi olanlarıdır.”[16]

كرم المرء دينه و حسبه حسن خلقه و مرؤئته عقله

“İnsanın keremi, değeri, üstünlüğü dini, dindarlığıdır. Hasebi güzel ahlakıdır. Mürüvveti aklıdır”[17] buyurmuştur.

[1] Bu bölüm Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi Doç. Dr. İsmail KARAGÖZ tarafından hazırlanmıştır.

[2] İbn Manzûr, Lisânü’l-Arab, h-l-k maddesi X, 86. Beyrut, 1956

[3] Tirmizî, Birr, 62. IV, 363.

[4] Taberî, XIV, 29/18.

[5] Taberî, XIV, 29/19. bk. Müslim, Salatü’l-müsâfirîn, 139. I, 512

[6] Kurtubî, XVIII, 227.

[7] Buhârî, Edeb, 112, VII, 110.  Müslim, Mesâcid, 267, I, 457.  Fedâil, 55. II, 1805. Ahmed, III, 270.  Ebu Dâvûd, Edeb, 1. VIII, 264. Tirmizî, Birr, 69. IV, 368.

[8] Mâide, 5/3.

[9]  Ahmed, II, 381. Malik,Husnü’l-Huluk,8, II, 904.

[10] Ahmed, I, 403. VI, 68, 155.

[11] Nesâî, İftitah, 16. II, 129.

[12] Nesai, Ebu Dâvud,  bk. II, 413. Tirmizî, Deavat, 126. Nesâî, İstiaze, 21.

[13] Tirmizi, Birr, 71. IV, 370.

[14] Buhari, Edeb, 38. VII, 81. Müslim, Fedail, 68, II, 1810; Tirmizî,  Birr, 47, IV,349.

[15] Tirmizî, Birr, 62. IV, 362.

[16] Ahmed, V, 89.

[17] Ahmed, II, 365.

YORUM GÖNDERYorumlarınızı göndermek için alt kısımdaki formu kullanabilirsiniz.

  • Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.